تبیین جامعه‌شناختی ظهور گفتمان هیئت‌های سیاسی مذهبی ایران دهه‌ی ۱۳۴۰

رساله‌ی حاضر، شرایط ظهور ‌هیئت‌های سیاسی مذهبی دهه‌ی 40 در ایران و قلمرو محتوایی آن را مطالعه کرده است. رساله‌ی حاضر با مبنا قرار دادن این پرسش مهم که چه شرایط تاریخی موجب ظهور گفتمان هیئت‌های سیاسی مذهبی شده و قلمروی آن متاثر از چه عواملی است، درصدد است تا شرایط تاریخی زمینه‌ساز شکل‌گیری این گفتمان و عوامل، منابع و فضای اجتماعی لازم برای تولید این گفتمان و قلمرو گفتمانی و محتوای آن را تبیین نماید. نتایج تحقیق، نشان داده؛ ظهور این گفتمان هم از شرایط بیرون از حوزه‌ی دین، چون زوال سنت و ایجاد دولت مدرن، دین‌ستیزی دولت پهلوی و هم از تغییرات در حوزه‌ی درون دین از جمله تغییر اندیشه‌ی سیاسی نیروهای مذهبی متاثر بوده است. قلمرو درونی این گفتمان نیز اغلب از تقابل با گفتمان پهلوی و گفتمان‌های دینی غیرسیاسی متاثر بوده است.