جنگ تحمیلی سوم؛ از بازشناسی جامعه تا مباهله بزرگ اجتماعی
جنگ، هرچند پدیدهای خشن و نامطلوب است، میتواند فرصتی برای آشکارشدن حقیقتهای اجتماعی، شناخت تواناییها و ضعفها و بازشناسی جامعه باشد. در این نگاه، جنگ تحمیلی سوم نیز افزون بر ابعاد دفاعی، پیامدهایی اجتماعی همچون شکلگیری وحدت، همدلی و آگاهی عمومی داشته است.
جنگ چگونه حقیقتها را آشکار میکند؟
رجز حضرت علیاکبر علیهالسلام در واقعه کربلا، جنگ را عرصه آشکارشدن حقیقتها و آزمودهشدن ادعاها معرفی میکند. در شرایط عادی، افراد و جریانهای مختلف میتوانند ادعاهای فراوانی مطرح کنند؛ اما در میدان دشوار، میزان پایداری، صداقت و آمادگی آنان مشخص میشود.
جنگ همچنین تواناییها و ضعفهای جامعه را آشکار میکند. شناخت کاستیهای دفاعی، آشنایی با شگردها و نیرنگهای دشمن و کسب تجربه برای پیشبینی و پیشگیری از تهدیدهای آینده، از مهمترین نتایج چنین موقعیتی است.
نقش هیأتها در شکلگیری اتحاد اجتماعی
یکی از مهمترین دستاوردهای اجتماعی این دوره، شکلگیری نوعی وحدت و یگانگی بود که از آن با عنوان «اتحاد مقدس» یاد شد. هیأتها که محور اصلی آنها سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین علیهالسلام است، در خیابانها، میدانها، مساجد و اماکن مقدس به محل شکلگیری اجتماعات مردمی تبدیل شدند.
در این اجتماعات، گروههای مختلف جامعه در کنار یکدیگر قرار گرفتند و گویی سراسر کشور به یک هیأت بزرگ تبدیل شد. این همبستگی، تلاش دشمن برای ایجاد تفرقه و تجزیه اجتماعی را با شکست روبهرو کرد.
جامعه ایران و مباهله بزرگ اجتماعی
برای توصیف این همبستگی میتوان از تعبیر «مباهله بزرگ اجتماعی» استفاده کرد. همانگونه که پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله در مباهله نجران همراه با خانواده خود در میدان حاضر شد و بریر بن خضیر همدانی نیز در کربلا بر حقانیت مسیر خود ایستاد، جامعه امروز ایران نیز همراهان، مسیر و دشمن خود را شناخته است.
در این نگاه، جامعه به یک خانواده تبدیل شده که به حقانیت مسیر خود باور دارد و برای ایستادگی آماده است. تجربه کربلا و اربعین نیز نشان میدهد که مقاومت میتواند تبلیغات گسترده و طولانی دشمن را در هم بشکند.
بر این اساس، جنگ تحمیلی سوم تنها یک رویارویی نظامی تلقی نمیشود، بلکه فرصتی برای آشکارشدن ظرفیتهای اجتماعی، تقویت اتحاد عمومی و شکلگیری یک مباهله بزرگ تاریخی است.
این نشست، یکی از سلسلهنشستهای تخصصی سومین همایش علمی هیئت و آیینهای مذهبی است که با هدف بررسی ظرفیتهای فرهنگی، اجتماعی و تربیتی هیأت برگزار شده است. ویدئوی کامل این نشست در ادامه در دسترس علاقهمندان قرار دارد و میتوانید آن را مشاهده کنید.