امام شهید امت در دیدار دوازدهم بهمن ماه ۱۴۰۴ به مناسبت آغاز دههٔ فجر بیاناتی ایراد فرمودند که بسیار مناسب این ایام و حوادث بعد از شهادت ایشان بود. جملاتی که بیشتر به اعجاز شبیه و نشاندهندهٔ عمق شناخت رهبر شهید از ملت ایران است. ایشان در آخر بیانات خویش اینگونه فرمودند:
«وقتی که مردم وارد میدان میشوند و تصمیم میگیرند، آتشها را خاموش میکنند، شعلهها را خاکستر میکنند. این اتّفاقی بود که این دفعه هم افتاد؛ بعد از این هم به توفیق الهی اگر چنانچه حادثهای برای کشور پیش بیاید، خدای متعال این مردم را مبعوث خواهد کرد برای مقابلهٔ با حوادث، و کار را مردم تمام خواهند کرد».
شاید کلمهٔ «مبعوث شدن مردم» در این بیانات بعد از حوادث جنگ رمضان و حضور مردم در خیابانها بیشتر از بقیهٔ قسمتهای بیانات دیده شد. نکتهای که هم با واقع منطبق شد و هم ریشهای الهی و وحیانی دارد. بعثت اتفاقی عادی نیست و در ادبیات دینی به نوعی برانگیختگی از جانب حق متعال اطلاق میشود که اگر این کلمه از جانب یک دینشناس مورد استفاده قرار بگیرد مسأله بسیار عجیبتر نیز میشود.
اگر حتی معنای لغوی بعثت که همان نوعی برانگیختگی الهی و تکاملی برای رسیدن به هدفی والا است را نیز در نظر بگیریم این بعثت خود را در حوادث جنگ رمضان و در گوشه و کنار ایران اسلامی و کل محور مقاومت به نمایش گذاشت. در اینباره سخنهای بسیاری ایراد شده است و رابطه رفتار مردم در این روزها و بعثت مدنظر رهبری بررسیهای بسیاری شده است.
آنچه نگارنده این یادداشت در نظر دارد این است که معنای بعثت در بیانات ایشان زمانی واضحتر فهم میشود که این معنا را در نسبت با کل منظومه فکری ایشان در نظر گرفت. «بعثت» و معنای آن جایگاه ویژهای در منظومه فکری ایشان داشته است و بیانات مختلفی به بهانههای مختلف که اکثریت آن در روز بعثت نبی مکرم اسلام در طول این سالیان ایراد شده است.
بیانات رهبر شهید انقلاب در دیدار با کارگزاران نظام در سال ۷۵ یکی از سخنرانیهایی است که ایشان به تبیین ماهیت بعثت و اهمیت آن پرداختهاند. در نظر ایشان بعثت نوعی کمال است که وقتی نبی الهی به حدی میرسد که باید برای هدایت و قیام به حق اقدام کند از سوی خداوند متعال برانگیخته میشود.
بیانات رهبر شهید انقلاب در دیدار با کارگزاران نظام در سال ۷۵ یکی از سخنرانیهایی است که ایشان به تبیین ماهیت بعثت و اهمیت آن پرداختهاند. در نظر ایشان بعثت نوعی کمال است که وقتی نبی الهی به حدی میرسد که باید برای هدایت و قیام به حق اقدام کند از سوی خداوند متعال برانگیخته میشود.
این بعثت یک دوره قبلی و آمادگی دارد و یک دوره بعدی و وقایعی که بعد از آن پیش میآید. نکته مهم اینکه در ابتدای سخنرانی ایشان تاکید میکنند: «امروز به مناسبت مسؤولیت بزرگی که ما -ملت ایران- از جهت اسلام، در قبال بشریت داریم، مایلم نکتهای را در باب بعثت عرض کنم. شاید انشاءالله ما را به حرکت و تلاش مناسبی در این زمینه برانگیزد و به راه بیندازد». در پایان سخنرانی هم اینگونه به پایان میرسد که:
«دنیا به پیام و راه شما، به حقیقتی که در نزد شما، در قرآن شما و در بعثت شماست، احتیاج دارد؛ لیکن آن روزی خواهید توانست به دنیا بیاموزید که قبلا خودتان آموخته باشید؛ قبلا خودمان آموخته باشیم و عمل کرده باشیم.
باید به برکت روز و حادثه بعثت، یک حرکت عظیم مردمی شروع شود و گویندگان و فرهنگیان و افرادی که رسانهها در اختیارشان است -و دیگران- در جهت رشد اخلاقیّات در میان مردم و تعلیم اخلاقیّات به مردم قیام کنند تا انشاءالله خداوند هم کمک کند و قلب مقدّس ولىّ عصر از شما و از ما راضی باشد».
این آغاز و پایان نشان میدهد که بعثت صرفا یک حادثه تاریخی نیست بلکه اتفاقی است که باید در یک جامعه رخ دهد و مردم به قابلیتی برسند که بتوانند برای عمل به دستورات الهی برانگیخته گردند. این بعثت در نظر معظمله گامی قبل از حتی انقلاب است. این نوعی بعثت و برانگیختگی است که انقلابها را رقم میزند. پس از هر بعثتی انقلابی جدید رخ میدهد. در نظر رهبری انقلاب اسلامی مرحلهای نبود که از آن عبور شده باشد بلکه دائما و در همه حال انقلاب رخ میدهد. این انقلابهای اسلامی پیدرپی که سبب میشود جامعه روز به روز به سمت اهداف متعالی خویش حرکت نماید.
این آغاز و پایان نشان میدهد که بعثت صرفا یک حادثه تاریخی نیست بلکه اتفاقی است که باید در یک جامعه رخ دهد و مردم به قابلیتی برسند که بتوانند برای عمل به دستورات الهی برانگیخته گردند. این بعثت در نظر معظمله گامی قبل از حتی انقلاب است. این نوعی بعثت و برانگیختگی است که انقلابها را رقم میزند. پس از هر بعثتی انقلابی جدید رخ میدهد. در نظر رهبری انقلاب اسلامی مرحلهای نبود که از آن عبور شده باشد بلکه دائما و در همه حال انقلاب رخ میدهد. این انقلابهای اسلامی پیدرپی که سبب میشود جامعه روز به روز به سمت اهداف متعالی خویش حرکت نماید.
نظام اسلامی
بعد از بیان معنای بعثت که پس از آن انقلابها شکل میگیرد باید عرض شود که در منظومه فکری رهبری این تازه اول یک خط سیر است. بعد از انقلاب اسلامی در نظر رهبری که در تمام مراحل تکرار میشود نوبت به ساختن نظام اسلامی میرسد.
نظام اسلامی مجموعهای از قواعدی است که ساختار کلی جامعه اسلامی را تشکیل میدهد و بایدها و نبایدها را مشخص میکند. بعد از بعثتِ مردم باید نظمی جدید نیز شکل بگیرد و این بعثت باید در ادامه مراحل خود به ساختن قواعدی جدید برسد. از دل همین مبعوث شدنها نظامهای جدیدی در حوزههای حقوقی و اقتصادی و مدیریتی کشور باید اتخاذ شود و این ثمره بعثت مردم در ادامه مراحلی که ایشان در بیانات خویش فرمودهاند باید جاری شود.
محمدتقی جلایر؛ پژوهشگر اندیشکده مطالعات حسینی
نظام اسلامی مجموعهای از قواعدی است که ساختار کلی جامعه اسلامی را تشکیل میدهد و بایدها و نبایدها را مشخص میکند. بعد از بعثتِ مردم باید نظمی جدید نیز شکل بگیرد و این بعثت باید در ادامه مراحل خود به ساختن قواعدی جدید برسد. از دل همین مبعوث شدنها نظامهای جدیدی در حوزههای حقوقی و اقتصادی و مدیریتی کشور باید اتخاذ شود و این ثمره بعثت مردم در ادامه مراحلی که ایشان در بیانات خویش فرمودهاند باید جاری شود.
محمدتقی جلایر؛ پژوهشگر اندیشکده مطالعات حسینی