تربیت صرفاً از طریق آموزش مستقیم، گفتوگو یا مطالعه کتاب تحقق نمییابد؛ بخش مهمی از آن در بستر روابط انسانی، معاشرتهای اجتماعی و تجربههای مشترک شکل میگیرد. خانواده، مسجد و هیئت از جمله نهادهایی هستند که با ایجاد پیوندهای عاطفی، معنوی و اجتماعی، زمینه رشد فردی و جمعی اعضای جامعه را فراهم میکنند.
در شرایط جنگ و بحران، حضور خانوادهها در اجتماعات مذهبی و مردمی میتواند به فرصتی تربیتی تبدیل شود. همراهی والدین و فرزندان در دعا، فعالیتهای فرهنگی، بازی، نقاشی، شعارهای جمعی و گفتوگوهای اجتماعی، مفاهیمی همچون همدلی، مسئولیتپذیری، تعلق اجتماعی و مقاومت را بهصورت غیرمستقیم منتقل میکند. در این فرایند، کودک و نوجوان نهتنها شنونده آموزهها، بلکه مشاهدهگر و مشارکتکننده در یک تجربه اجتماعی است.
یکی از محورهای اصلی این سخنرانی، نقش هیئت بهعنوان یک نهاد غیررسمی تربیت است. هیئتهای مستقر در فضای عمومی، برخلاف ساختارهای رسمی آموزشی، امکان حضور آزادانه و متناسب با علایق و نیازهای افراد را فراهم میکنند. خانوادهها میتوانند در کنار یکدیگر حضور یابند، روابط تازهای شکل دهند و از طریق ارتباط با «آدمهای امن» و گروههای همدل، احساس آرامش و انسجام بیشتری پیدا کنند.
این حضور جمعی همچنین میتواند افراد را از تابآوری منفعل به تابآوری فعال برساند. فرد در مواجهه با ترس و ناامنی، صرفاً تحملکننده بحران باقی نمیماند؛ بلکه با دعا، مشارکت، گفتوگو، فعالیت هنری و حضور اجتماعی به کنشگری تبدیل میشود. از این منظر، مهمترین مسئله پس از پایان بحران، حفظ شبکههای انسانی و ظرفیتهای تربیتی شکلگرفته در خانوادهها، مساجد و هیئتهاست؛ ظرفیتی که میتواند در آینده نیز به تقویت پیوندهای اجتماعی و رشد فرهنگی جامعه یاری رساند.
این نشست، یکی از سلسلهنشستهای تخصصی سومین همایش علمی هیئت و آیینهای مذهبی است که با هدف بررسی ظرفیتهای فرهنگی، اجتماعی و تربیتی هیئت برگزار شده است. ویدئوی کامل این نشست در ادامه در دسترس علاقهمندان قرار دارد و میتوانید آن را مشاهده کنید.